Mitoloji Gerçekleri: Prometheus ve Karaciğerin Yenilenmesi

 Yunan Mitolojisi’nde anlatılan bir çok efsane günümüz gerçeklerini içerir.Hesiodos ve Homeros’a göre düşünürsek günümüzden yaklaşık 2700 yıl evvel anlatılan efsanelerdeki gerçekler hakikaten şaşırtacak derecedendir.Özellikle içinde bir tıp gerçeğinin geçtiği efsaneler ‘Bu adamlar 2700 sene evvel bunu nasıl anlamışlar?’ dedirtecek cinsten.

Günümüzde,karaciğerin kendini yenileyen bir organ olması neredeyse herkes tarafından bilinen bir gerçektir.Bu gerçek,Yunan Mitolojisi’nde Prometheus’un hikayesinde saklıdır.

21-prometheus_LG

‘Prometheus,Tanrılar’dan önce varolan Titanlar’dan İapetos’un oğludur.Zeus’un bir kuzenidir denilebilir kendisi için.Kile şekil vererek ilk insanları yaratan olarak geçmektedir.Oysa Hesiodos’un Theogonia isimli eserinde ,insanın yaradılışı bu şekilde anlatılmamıştır.Hesiodos’a göre Prometheus ilk insanın yaratıcısı değil,velinimetidir.

 Efsaneye göre Prometheus ,bir kurban töreni sırasında,kestiği sığırın etlerini ve iç organlarını hayvanın işkembesine sararak derisinin altına,sıyrılmış kemikleri ve arta kalan kısımları da içyağına sararak Zeus’a sunar.O’na kendi payını seçmesini ve diğer kalan payı da insanlara vereceğini söyler.Zeus iç yağına sarılmış olanı tercih eder,tabii yağı kaldırdığı an kemikleri görecek ve Prometheus’un onu bu şekilde aldatmasına kızacaktır.Bu durum üzerine Zeus,insanlara ateş göndermemeye karar verir böylece eti pişiremeyeceklerdir.Fakat insanları her zaman destekleyen Prometheus,Hephaestios’un ocağından çaldığı ateşi insanlara yollar.Bir başka anlatıma göre Prometheus bu ateşi,güneşin tekerleğinden çalmıştır.

Prometheus’un kendisini aldatmasına ve insanlara verdiği cezayı hiçe sayarak onlara yardım etmesine kızan Zeus,Prometheus’u Kafkas Dağları’na zincirlemiştir.Ayrıca bir kartalı da Prometheus’un ciğerini yemesi üzerine başına musallat etmiştir.Kartal hergün Prometheus’un yanına geliyor,karaciğerini yiyor ve ertesi gün karaciğer yeniden oluşuyordu.’

Prometheus daha sonradan Heracles tarafından kurtarılmıştır.

Efsane ilk bakıldığında,insanın ateşle tanışmasının öyküsü veya en basitinden Prometheus’un cezalandırılmasının öyküsüymüş gibi algılanmaktadır.Tabii ki efsane bunları da içermektedir.Ama günümüz gerçeklerine baktığımızda , bu hikayedeki en önemli unsurun ‘Karaciğerin Yenilenmesi’ olduğu kanısına varmaktayız.Günümüzden 2700 yıl önce karaciğerin bu özelliği biliniyormuşcasına bir efsane anlatılmıştır.Belki bu gerçek ilk defa bu efsane içerisinde belirtilmiştir,belki de bilinen bir gerçek kullanılarak efsaneye bir detay katılmıştır.

Yazan:Dimitri Daravanoğlu

Kaynakça:

1-)Grimal P.,Mitoloji Sözlüğü,Çev.Sevgi Tamgüç,Sosyal Yayınlar,iSTANBUL, 1997

2-)Mavromataki M.,Greek Mythology and Religion,English Edition,HAİTALİS,Athens,1997

3 thoughts on “Mitoloji Gerçekleri: Prometheus ve Karaciğerin Yenilenmesi”

  1. 1-Kartal hergün Prometheus’un yanına geliyor,karaciğerini yiyor ve ertesi gün karaciğer yeniden oluşuyordu. 2-Prometheus,Tanrılar’dan önce varolan Titanlar’dan İapetos’un oğludur.Zeus’un bir kuzenidir denilebilir kendisi için.Kile şekil vererek ilk insanları yaratan olarak geçmektedir. Bu iki noktaya bakarak çok aykırı bi sonuca geliyorum: karacağerin kendini yenilediği bir gerçek; bunu efsaneden de görüyoruz. Öyle ise tanrılardan önce varolan başka bir şeyin varlığından da söz edebilir miyiz? Kim bilir belki de ilerde şu an karaciğer için yaptığımız şaşırtıcı yorumu tanrılar için de yaparız=) Çünkü kile şekil vererek diyor yazıda, kur’an da halde hale (şekil vererek) geçtiğinden söz ediliyor insan bedeninin.neyse bitiriyorum yoksa sabaha kadar yazacağım=)

  2. Aiskhylos’un tragedyasından yola çıktığımızda, Prometheus’un cezayı gerektiren eylemi bile bile yaptığını, bir özgürlük savaşımının kararlılığını yansıtan bilinç ve praxis'( ve onun eylemi) in gözler önüne çıktığını farkedebiliriz.

    Prometheus, sınıfsal olarak ölümsüzler ve sağlayıcılar tarafında olmasına karşın, köle olan insanlar tarafında olmuş, bu anlamda kendi sınıfına ih anet etmiştir. ancak Zeus, bu oluşun önüne geçemez, (ya da geçmez) ancak şiddetli cezayı verir. Tippik köle cezalandırma yöntemi olan bir kişinin yaptığını tümüne mal etme durumu ortaya çıkar, tüm insanlar cezalandırılır.

    Benim ilgimi çeken sürekli ve sonsuz bir ceza olmasına karşın, prometheus’un direniş timsali eyleminin, sonuçları ne olursa olsun evrensel bir doğruya yönlenimidir.

    Bu haliyle bana spartacus’ü anımsatıyor..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.